Απαιτούσε από μένα να γίνω εκείνη…

»Το κλειδί του Φα (βαθύς τόνος) δε μου έφερνε κατά νου κανένα συνειρμό, ούτε με την όψη του ούτε με τον ήχο του, γι αυτό κρυφά μέσα μου το περιφρονούσα. Κυρίως γιατί δεν ήταν παρά ένα αφτί, ένα πανηλίθιο χοντρό αφτί τρυπημένο με δυο δυο τρύπες, ω έπακρον της βλακείας! Δύο τρύπες αντί για μία, όχι μέσα του αλλά στο πλάι, λες και ήταν δυνατόν να φορεθούν δυο σκουλαρίκια σ’ ένα μόνον αφτί, ή οτι ήταν δυνατόν να υπάρξει ένα αφτί μόνο του.

Όσο για τη λέξη »μπάσο», ήταν ταμπούρλο, φωνή βαθιά: ο Σαλιάπιν(*). Όλο φλόγα, μια από τις θαυμάστριές του, που δε διέθετε και πολύ μυαλό (την φανταζόμουν μέσα σε φλόγες και με μισό-μυαλό) έβαζε τα μεσάνυχτα τον τρίχρονο γιο της Σάσα, όρθιο πάνω στο τραπέζι και τον ανάγκαζε να τραγουδάει α λα Σαλιάπιν. Γι αυτό και εκείνος είχε μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια και δεν ψήλωνε καθόλου. Ε, να πάει στον διάβολο το κλειδί του Φα. Και τότε, με τα γόνατα φυτεμένα στην καρέκλα, τους αγκώνες φυτεμένους στο τραπέζι, χάραζα για την προσωπική μου ευχαρίστηση μια σειρά υπέροχα κλειδιά του Σολ, πιο στρογγυλά κάτω, πάνω πιο μυτερά το ένα από το άλλο, μια ολόκληρη σειρά από κύκνους με βιολιά!

Επρόκειτο όμως για προδιαγεγραμμένο ενθουσιασμό, ενθουσιασμό κάποιου γραμματέα ή συγγραφέα. Είναι καιρός να ομολογήσω οτι μου έλειπε ο μουσικός ενθουσιασμός, από δικό μου φταίξιμο ή, ίσως, εξαιτίας του υπερβολικού  ζήλου της μητέρας μου: από μένα, που δε διέθετα ούτε τις δυνάμεις ούτε τις ικανότητες, περίμενε τα μέγιστα και χωρίς όρια μιας έμφυτης κλίσης. Απαιτούσε από μένα να γίνω εκείνη: από μένα που ήμουν ήδη συγγραφέας και που δε θα γινόμουν ποτέ μουσικός! »

Απόσπασμα από το αφήγημα »Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ ΚΑΙ Η ΜΟΥΣΙΚΗ» του εξαιρετικού βιβλίου της Μαρίνας Τσβετάγεβα – που περιέχει τέσσερα αφηγήματά της – και που κυκλοφόρησε το 2013 με τον τίτλο »Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ» από τις εκδόσεις ΧΙΛΩΝ, σε μετάφραση (από τα Γαλλικά) της Ελένης Μπουκουβάλα. Ο πρωτότυπος τίτλος είναι »La Diable et autres recits»-Εκδόσεις L’ Age d’ Homme, Λοζάνη (c.1979).

untitled56

Πυρακτωμένη πρόζα το γραπτό της Τσετάγιεβα, όπως το χαρακτηρίζει ο Τοντορόφ. Ένας συνεχής και ασταμάτητος χείμαρρος η γλώσσα, από την »περήφανη μοσχοβίτισσα», την »ασεβή Ρωσίδα-κορμί θερμό που πάλλεται κάτω από βυζαντινό ένδυμα» όπως την είπαν ο Μάντελσταμ και ο Έρενμπουργκ αντίστοιχα. Μια κατάφωτη μάζα, ανυπόμονη να βγει από μέσα της είναι συνεχώς ο λόγος της. Μια συνεχής ερμηνευτική προσπάθεια όλων των συμβάντων της ζωής της με ένα τρόπο που δε συναντάμε σε κανέναν άλλον Ρώσο ποιητή-συγγραφέα.

Έχω την αίσθηση μελετώντας σχεδόν όλα της τα έργα-που μεταφράστηκαν στα ελληνικά-πως τη Τσβετάγεβα δε την εξέφραζε τίποτε άλλο παρά μόνο οι παρακάτω στροφές , η πρώτη από το ποίημα που έγραψε το 1916 με τίτλο »Στίχοι για τη Μόσχα» από τη συλλογή Βέρστια Ι (1922) και όχι της Ψυχής:

Από τα κόκκινα τσαμπιά

Φλεγόταν η σουρβιά,

Τα φύλλα σκόρπιζαν στη γη,

Κι εγώ – είχα μόλις γεννηθεί…(μαντέψτε!)

και η δεύτερη (τέταρτη στροφή του ποιήματος) από το Μ.Tsetaeva, »Homesickness» 1934 στο Twentith-century Russian poetry (Λονδίνο, 1993):

Μια αρκούδα βρίσκεται βαθιά μέσα μου

διψάει και ψάχνει πάγο να βρει

Μάταιη κάθε προσπάθειά μου,

όλα είναι ίδια, χαρά ή ντροπή.

Χρήσιμες επεξηγήσεις

– Εξαιρετικές μεταφράσεις των έργων της Μαρίνας Τσβετάγεβα (και πλήθους άλλων Ρώσων) δημιουργεί ο ακούραστος Δημήτρης Τριανταφυλλίδης στο samizdat (ένα από τα πολυτιμότερα σημεία του διαδικτύου), του οποίου η διεύθυνση υπάρχει επάνω δεξιά στη σελίδα (interesting blogs).

– Εγώ λάτρευα το κλειδί του Φα όταν μάθαινα μπάσο.

– (*) Ο Σαλιάπιν (Φιοντόρ) ήταν ο σημαντικότερος Ρώσος βαθύφωνος της όπερας.

– Το κλειδί του Φα 

220px-Bass_Clef

– Το κλειδί του Σολ

5552882747_1a3353afa1_z

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s